सहज सुचलं म्हणून…

हव्या हव्याशा वाटणा-या रत्नांना
नकोनकोशा वाटणा-या लहरी वाहून नेतात
मागे ठेवून जातात एक काळपट तवंग
आणि पेरून जातात काही नवीन रत्न; खिजवायला
कुणा तिस-याच्या किना-यावरून खेचून आणलेली.

त्याच किना-यावर त्याच लहरींना
आज वाह्तोय हे अर्घ्य न गवसलेल्या मोत्याचं
श्रद्धा म्हणून नाही,
वेचणा-याच्या प्राक्तनाची लाचारी
आणि खेचणा-याच्या नशिबाची मुजोरी
संपवण्याचा एक प्रयत्न म्हणून.

आयुष्य साधं, सरळ, अगदी सोपं नाही पण फार अवघडही नाही म्हणता येणार. थोडी फार वळण अंगवळणी पडलेली. दुखण, खुपण, कधी पेपर कठीण जाणं, दोन चार मार्कांनी कधी पहिला तर कधी शेवटून दुसरा नंबर चुकण, प्रेमात पडण्या आधीच एखाद दुसरा प्रेमभंग होण, कधी आनंदाचे लहान मोठे धक्के, अनपेक्षित pramotion , विकेंड होम, पुढे जावून एखादा झेपेल इतपत आजार बिपी किंवा डायबेटीस सारखा, सचिन travels बरोबर युरोप किंवा गेला बाजार निदान मलेशिया टूर करता येईल इतका managable . बाय पास म्हणजे डोक्यावरून पाणी. ब-यापैकी काळजी घेणारी मुलंबाळ लेकीसुना. यात फारसा बदल नसतोच ९० टक्के सर्वसामान्य आणि सर्वमान्य आयुष्यांमध्ये, मुलांची नाव, आणि घरातलं interior सोडून.
त्यामुळे उरलेल्या १० टक्क्यात आपण कधी असू, वरच्या किंवा खालच्या टोकाला, अस मुळात कधी वाटतच नाही. डोळे दिपवणार यश, पैसा, प्रसिद्धी आणि उध्वस्त करणारी निराशा, अपयश, कंगाली या दोन्ही साठी देवाने आपल्याला घडवलेलच नाही ही पक्की धारणा असतेच. extremities साठी आपण कधीही ready नसतो.
अशा वेळी, आयुष्याबद्दल कमालीचे गाफील असताना, एरवी आपल प्रतिबिंब वाटावं इतकं सारखं, किंवा जाता जाता रस्त्यात ओळखीच कोणी भेटावं इतक्या सहज एखाद वेगळ आयुष्य भेटत तेव्हा भांबावून जायला होत. आणि ब-याच नव्या गोष्टींची ओळख होते, आणि काही जुन्या गोष्टींची ओळख पार बदलून सुद्धा जाते.
घराच्या खिडकीच्या काचेत न जाणवणार प्रतिबिंब आपण अवचित नोटीस करतो. ते असतंच नेहमी पण जाणवत क्वचित. आणि बाहेरच्या जगाला, दूरच्या दिव्यांना बेमालूम मिसळत असं काही उभं राहत की.. आरशापेक्षा खूप वेगळ. आरसा म्हणजे एका बाजूने हेतू पुरस्सर आंधळा केलेला. इथे मात्र सगळ दिसत आर पार, आतल्यासहित.

तशाच भेटल्या madam . संबंध खरा तर मोजक्या मिटींग्स पुरता. कधी एकदा प्रोजेक्ट संपतंय अशा मनस्थितीत आम्ही. पुढे जाऊन भेटू न भेटू. भेटलो तरी ठीक, नाही तरी ठीक. त्यामुळे बाय म्हणत तसं सोपं. अशा या शेवटच्या दिवशी काम संपवून शिळोप्याच्या गप्पा मारता मारता जे जे काही उलगडत गेलं ते फक्त प्रेरणा देणार नव्हत. एकेका चेह-यामागे एकेक मोठा ग्रंथ असतो (face -book ?) , एकेका ह्रिदयाच्या तळाशी एकेक समुद्र असतो हे दाखवणार होत.
जे आयुष्य मी सहज ९० टक्क्यात गणलं होत ते उरलेल्या १० टक्क्यातल होत. cancer ग्रस्त. सर्वसामान्य वाटणा-या अशा या व्यक्तीने किती पदर उलगडून दाखवले म्हणून सांगू? वयाच्या चाळीशीत, केमो च्या दुस-या दिवसापासून MBA च्या प्रोजेक्ट मध्ये झोकून देण असो, डोक्याला रुमाल बांधून बँकेच्या promotion च्या परीक्षेला जाणं असो, सगळाच धक्के देणार.
अशी चिवट माणसं पहिली नव्हती असं नाही. आजाराशी झुंज देणारी पाहिली होती, त्यातून बरी होत आयुष्य पूर्ववत जगणारी पाहिली होती. आणि त्या अहंकारात आजारी दिवसांच्या सुरस गोष्टी सांगणारी सुद्धा पाहिली होती. पण हे वेगळ होत. या आजाराने या व्यक्तीचा जगण्याचा दृष्टीकोन पूर्ण बदलला होता. उरलेल्या आयुष्यात आजार उलटण्याची भीती नव्हती. इतर patients ना उभारी देण्याचा आटापिटा होता.
मीच का ? या प्रश्नच उत्तर त्यांनी शोधलं होत. “मीच कारण आजवर मी आयुष्य एकतर गृहीत धरल किंवा रडत आणि तक्रारी करण्यात वाया घालवलं म्हणून मी.”
“जगणार असेन तर या race मध्ये धावायचं मला” हि clarity होती.
पूर्वीच्या सगळ्या धिक्कारलेल्या, विस्कटलेल्या, फिस्कटलेल्या गोष्टी, माणस, भेद फक्त ‘आपल्याहून वेगळे’ (वेगळे, वाईट नाही) म्हणून पाहील्या लागल्यावर येणारी विशालता spiritual वाटायला लागली. हेही कदाचित फार वेगळ नसेल, वाचलं होत, पाहिलं होत, ऐकल होत. पण पुन्हा तेच. फार सहजपणे मी ते आयुष्य ९० टक्क्यात मोजलं होत. काहीही आधार नव्हता त्याला. फक्त perception . त्या क्षणी जाणवलं कि त्या मला वाटल्या त्याहून फार वेगळ्या आहेत. आणि अशी कितीतरी असतील वेगळी. आपण ९० टक्क्याच लेबल डकवलेली.
साधी सरळ सोपी आणि तरी असामान्य.
प्रत्येक ओळख facebook वर जतन करणारे, जोखणारे आपण. ब-याचदा त्या बुक च एकही पान न उलगडता like -unlike आणि comment करणारे.
अशा सगळ्या ९० टक्के वाल्यांचं एखाद mindbook मिळेल?