Archive for the ‘ उत्स्फूर्त ’ Category

काहीतरी लिहायचच अस म्हणत जेव्हा कीबोर्ड हातात घेतला तेव्हा
शब्द इकडे तिकडे सैरावैरा पळत सुटले
विचारांची फजिती बघत खो खो हसत सुटले आणि
खिजवत राहिले वाकुल्या दाखवत
नाचवत राहिले डोळ्यापुढे नेहमीचीच
झाडं बिड  , फुलं पानं , चंद्र तारे, रंग बिंग
लपवत राहिले त्यांच्या आड
प्रेम बीम, वेडी स्वप्न , ठसठसणारी दुःख बिक्ख
गोंधळलेली बोट नाचत राहिली या दगडावरून त्या दगडावर
उमटलेल पुसत काही आणि पुसलेल पुन्हा उठवत…

जेव्हा जेव्हा हे असे सगळे फितूर होतात तेव्हा तेव्हा
एकटेपणा एकटाच तेव्हढा प्रामाणिक राहतो माझ्याशी!

कविता सुद्धा तेव्हाच सुचतात म्हणे
हळव्या, गहन , आर्त बिर्त…

नागीण

डोहाचा तळ आज शांत शांत होता. कुठलीच खळबळ नव्हती. काळीजर्द नागीण वेटोळ घालून स्वस्थ पडून होती. खरे तर आतून आतून ती आज जरा जास्तच अस्वस्थ होती. आजूबाजूला असली जीवघेणी निश्चल शांतता असली की नको ते विचार थैमान घालत तिच्या डोक्यात. विष ग्रंथी जड वाटू लागत; भरल्या भरल्या सारख्या. आजही तसाच अजून एक दिवस. वांझोटा. तिची चीड चीड होत होती. त्या ऋषीची वाणी कानात घुमत होती. वारंवार वाटत होत की त्याने अमरत्वाचा वर द्यायलाच नको होता. अमरत्व घेऊन काय करायचं नुसत? चिरतारुण्याचा आशीर्वाद द्यायला मुनिवर विसरले. आता म्हातारपणात मरणाची वाट भागण्याची देखील सोय नाही. पूर्वीसारखी ताकद राहिली नाही, दरारा राहीला नाही. मेल्यातच जमा अस्तित्व. गोळा होऊन पडून राहायचं. रागाने तिने शेपटी आपटली आणि धुसफुसत निपचित पडून राहिली…

“आई, मी नेहा  कडे जातेय, कदाचित तिकडेच राहीन. परवा submission आहे.”
“नक्की कामच करणार आहात न दोघी? घरी एकटीच नाहीये न ती?
“आई sss तू कधी पासून संशय घ्यायला लागलीस ग? I mean आजपर्यंत कधीच असाल काही विचारलं नाहीस मला तू.”
“सहज गम्मत ग”
“मी तुला आज ओळखते? निखील बद्दल ऐकल्यापासून डोक्यात भुंगा शिरलाय न तुझ्या?”
“तसं नाही.  हे वयच आहे तसं. काळजी वाटते.”
“निखील नेहाचा boyfriend आहे. पण तिच्या आईपेक्षा तुला जास्त काळजी.”
“तुला काय जात थट्टा करायला.”
“आणि समजा, मी पण असा कोणी पंजाबी वगैरे धरून आणला तर??”
“धरून? असा कोणीही धरून आणू नकोस बाई. विचार करून निर्णय घे काय तो. मी आणि तुझे बाबा तसे काही जुनाट विचारांचे नाही आहोत. तुला माहित आहे. जाती-पाती मानत नाही आम्ही. पंजाबी,बंगाली, कोणीही असू दे. नीट शिकलेला समजूतदार असला कि झालं. फक्त अगदी आनी-पानी आणू नकोस हा कोणी. जय भीम वगैरे… पाहिलेयास का कोणी तर सांग वेळीच. ”
“नाही ग बाई. उगाच बोलले. आता दिवसभर विचार करत बसशील. बर चाल बये. मला उशीर होतोय. आणि हो, नेहा ची आई आहे घरी. काळजी करू नकोस. बाय.”
___________________________________________________________

नाही नाही म्हणता नागिणीच्या कानात आईचं शेवटच वाक्य पडलंच. डोळे किलकिले करत ती हलकेच हसली, छद्मी. का Konas ठाऊक तिला तिचे जुने दिवस आठवले. विषग्रंथी  जरा जास्तच जड भासल्या आणि विष जास्त जहरी.

___________________________________________________________

“नमस्कार, मी आदिती देशपांडे, आपली बातमी मध्ये आपल स्वागत करते. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने घटनेत दुरुस्ती करुन अनुसूचित जाती व जमातींना सरकारी नोकऱ्यांमधील पदोन्नतीत आरक्षण देण्याचा निर्णय घेतलाय. त्या बद्दल समाजात वेगवेगळ्या थरात क्काय प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत ते जाणून घेऊया. मी सध्या आहे टिळक कॉलेज च्या प्रांगणात. आणि माझ्या बरोबर आहेत उद्याच्या भारताचे काही प्रतिनिधी…
अभिजित , काय वाटत तुला या निर्णयाबद्दल?”
“नमस्कार, मी अभिजित काळे. मला वाटत हा निर्णय फक्त राजकीय स्वार्थ साधण्यासाठी घेतलाय. आधीच वेगवेगळ्या ठिकाणी आरक्षणामुळे लायक उमेदवारांच्या संधी कमी होतायत. त्यात आता बढती साठी सुद्धा हा निकष म्हणजे देशःच्या प्रगतीला खिल बसवण्याचा उद्योग आहे….”
“नमिता..तुझ काय मत आहे?”
“मी नमिता शेट्ये. मला वाटत समाजाच्या काही घटकांना आजही डावलल जातंय त्यामुळे हा निर्णय गरजेचा आहे. पण त्याची अंमलबजावणी बद्दल खात्री वाटत नाही. या आधीही हा मुद्दा फक्त मतांसाठी वापरला गेलाय. नाहीतर एव्हाना आरक्षणाची गरज संपली असती. त्यातही मग OBC न वगळल. अस का? उद्या मराठा म्हणतील आम्ही का नको?”
“अभिजित..”
“मला वाट्त सगळीकडूनच हे आरक्षण काढून टाकायला हव. कुठल्याच फोरम वर जात वगैरे विचारायची नाही. फक्त योग्यता हा एकाच निकष हवा. तरच आपली प्रगती होईल.”
“धन्यवाद अभिजित, नमिता. तर आपण बगःत आहातच तरुणांच्या प्रतिक्रिया. आता वेळ झालीये एका छोट्याशा ब्रेंक ची. कुठेही जाऊ नका…”

___________________________________________________________

नागीण कूस बदलून पुन्हा वेटोळ घालून बसली. वर वर दिसत नसली तरी ती आतून उकळत होती. अभिजित समोर असता तर कदाचित तिच्या विषारी फुत्काराचा दाह त्याला जाणवला असता. नागिणीच्या डोळ्यात उतरलेलं रक्त बघायला आस पास कोणीच नव्हत.

___________________________________________________________

“हाय”
“हाय”
“इतक्या रात्री online ?”
“मुद्दाम आलो. तुला सांगायला. कि आज आमच्या कॉलेज मध्ये news channel चे लोक आलेले. मला कवर केलंय.
“wow , hero झाला असशील मग कॉलेज मध्ये.”
“उद्या “आपली बातमी” बघ. लागतो न तुमच्या कडे?”
“अरे तुझ्यासाठी घेईन मुद्दाम bro. नाहीतर Youtube वर टाक. तिकडे बघेन. बर अभी ऐक.”
“बोल”
“fb वर आत्याने ckp club तयार केलंय. मी invite पाठवते.”
“अरे great . लगेच पाठव. आता दादाला matrimony site वर जायला नको. ;-)”
“LOL . हो आपल्या सगळ्या CKP मैत्रिणींना सांग जॉईन करायला. ”
“होहो done . ”
“एक solid article share केलंय, शिरीष कणेकरांच. “आम्ही कोण म्हणुनी काय पुसता” . CKP खाण्याबद्दल अस काही लिहिलंय न..”
“अरे मग आपल्या खाण्याची सर नाही ग मिळणार कुठे….बटव उद्या नक्की बघ. आणि invite पाठव लगेच. आता झोपतोय. bye”
“bye ”

___________________________________________________________

नागिणीच्या डोळ्यातला लाल रंग मावळताना कोणी पहिला कि नाही माहित नाही, पण तिला मगाच्पेक्षा बरंच बर वाटत होत. तिला ब-याच वेळानंतर फणा काढून आजूबाजूला बघावस वाटल. फणा काढून, तिने जीभ जरा मोकळी केली आणि एक मनमोकळा फुत्कार टाकला. आजूबाजूचं पाणी विषारी झाल्याची तिला तशी पर्वा नव्हतीच. आणि मुनीवरांच्या आशीर्वादामुळे कोणी तिला काही इजा करायला धजावेल याची भीती सुद्धा नव्हती.
तिच्या विषग्रंथी मघा पेक्षा जरा हलक्या झाल्याचा तिला भास झाला.

___________________________________________________________

डोळ्यात बोट घातलं तरी दिसणार नाही अशा मिट्ट काळोखातून, पुरुषभर वाढलेल्या कापून काढणा-या गवतातून चिखल तुडवत ते धावत होते. तिच्या इभ्रतीची लक्तर त्यांच्या डोळ्यादेखत टांगलेली. आक्रोश गोठलेला, डोळे थिजलेले.
सैतानाची भूक इतक्या सहज संपती तर तो सैतान कुठला. तय्न्च्या डोळ्यादेखत तलवारी परजल्या गेल्या. उरल्या सुरल्या ताकदीनिशी हिसडा देऊन ते जीव घेऊन पळत सुटले शेताच्या दिशेने. तीच मागे काय झाल , काय होणार होत ते वेगळ कळण्याची गरज नव्हतीच. जे तीच झाल तेच किंवा त्याहून बह्यंकर काहीतरी त्याचं होऊ घातलं होत. चारी बाजूने गिळायला आलेला अंधार आणि नियतीने रोखलेले भेसूर डोळे. शेवटचे त्राण संपत आले तेव्हा त्या अंधारातही दिसली चारी बाजूने तळपणारी पाती. मंग्याचा चिरलेला गळा. सपासप वार झाले. अक्खा गाव झोपलेला असताना एक भेसूर किंकाळी अंधार चिरत गेली. आणि मग मेंदू बधीर करणारी शांतता…

गडचिरोली जिल्ह्यातील दलित हत्याकांड प्रकरणी ४ संशयितांची निर्दोष सुटका करण्यात आली. पुराव्या अभावी आणि साक्षीदार पुढे न आल्यामुळे गुन्हा शाबित होऊ शकल्या नसल्याच न्यायालयाच म्हणण आहे. उर्वरित दोघांना ४ वर्ष सक्त मजुरीची शिक्षा ठोठावण्यात आली. बहुजन कल्याण परतीच्या कार्यकर्त्यांनी आज राज्यभरात रस्त्यावर उतरून तीव्र निदर्शन केली…बकाप च्या अध्यक्षांनी सरकार जातीयातावादी असल्याचा आरोप केला आहे….”

“त्याच त्याच बातम्या ऐकून कंटाळा कसा येत नाही हो तुम्हाला? चला आता जेवायला. आईने पातोळे पाठवलेत. आवडतात तुम्हाला म्हणून…. आमच्याकडचे पातोळे तुमच्या गोव्यापेक्षा वेगळे असतात जरा. ब्राह्मणांच्यात खोबर घालत नाहीत…”

_________________________________________________

नागिणीने उसळी घेत एक दीर्घ फुत्कार टाकला. आनंदातिरेकाने ती विक्राळ हसली.
डोह ढवळून निघालेला आणि तीच विष पाण्यात बेमालूम मिसळलेल.  .
खवळलेल पाणी हळू हळू शांत झाल. तळाशी वेटोळ घालून मनाशीच हसत ती पुन्हा शांत पडून राहिली; मुनिवरांनी तिला दिलेला अमरत्वाचा आशीर्वाद आठवून आणि ते साधण्यासाठी मोठ्या दूरदृष्टीने त्यांनी पृथ्वीवरच्या क्षुद्र जीवांना दिलेला शाप सुद्धा.

झालं होत फक्त एवढंच

आज यातलं काहीच दिसलं नाही
रस्ते, खड्डे
धूर, धूळ,
घाण, चिखल
बातम्या, पोस्टर्स

आज यातलं काहीच खुपलं नाही
गजर, बडबड
कलकल, आवाज
ह्याची चरबी
त्याचा माज

आज यातलं काही झालंच नाही
चिडचिड वैताग
धांदल, गडबड
त्रागा, तगमग
तडफड, कडकड
.
.
.
झालं होत फक्त एवढंच,
कालचा दिवस संपताना
तू माझ्या आणि मी तुझ्या मनावर अलगद हात ठेवला होता.

अर्घ्य

हव्या हव्याशा वाटणा-या रत्नांना
नकोनकोशा वाटणा-या लहरी वाहून नेतात
मागे ठेवून जातात एक काळपट तवंग
आणि पेरून जातात काही नवीन रत्न; खिजवायला
कुणा तिस-याच्या किना-यावरून खेचून आणलेली.

त्याच किना-यावर त्याच लहरींना
आज वाह्तोय हे अर्घ्य न गवसलेल्या मोत्याचं
श्रद्धा म्हणून नाही,
वेचणा-याच्या प्राक्तनाची लाचारी
आणि खेचणा-याच्या नशिबाची मुजोरी
संपवण्याचा एक प्रयत्न म्हणून.

जगजीत सिंग. माझ्यापुरते..

प्यार का पहला ख़त लिखने में वक़्त तो लगता है
नए परिंदों को उड़ने में वक़्त तो लगता है
जिस्म की बात नहीं थी उनके दिल तक जाना था
लम्बी दूरी तै करने में वक़्त तो लगता है.
*******

वो ख़त के पुरजे उड़ा रहा था, हवाओ का रुख दिखा रहा था..
वो उम्र कम कर रहा था मेरी, मै साल अपने बढ़ा रहा था
*******

मेरी जिंदगी किसी और की, मेरे नाम का कोई और है
मेरा अक्स है सरे आईना, बस आईना कोई और है
*******

किसको आती है मसीहाई किसे आवाज दू?
दूरतक फैली है तनहाई किसे आवाज दू?
*******

लोग जालिम है हर एक बात का ताना देंगे, बातो बातोमे मेरा जिक्र भी ले आयेंगे
उनकी बातोका जरासा भी असर मत लेना, वरना चहरे के तासुर से समझ जायेंगे
चाहे कुछ भी हो मुलाकात न करना उनसे
मेरे बारेमे कोई बात न करना उनसे…बात निकलेगी तो फिर दूर तलक जाएगी
*******
शेहेद जिने का मिला करता ही थोडा थोडा, जाने वालो के लिये दिल नाही थोडा करते…
*******

आग का क्या है पल दो पल में लगती है, बुझते बुझते एक जमाना लगता है
*******

किती किती आणि काय काय आठवायचं? एकेका ओळीवर जीव ओवाळून टाकण्याच्या दिवसात जो आवाज हे सगळ थेट हृदयापर्यंत पोचवत होता तो आता नाही..
दिसणा-या शब्दांना न दिसणारा आत्मा देणारा आवाज आता नाही.
कधी नुसताच शांत बसलेल असताना, कधी कामाच्या गडबडीत दहा गोष्टींची यादी काढताना, कधी सिग्नलवर गाडी थांबलेली असताना खिडकी बाहेरच्या कोलाहलाला बाहेरच थोपवताना
कधी पोळ्या लाटताना, कधी अनुष्काला थोपटत निजवताना, कधी ऑफिस मध्ये मान मोडेपर्यंत काम करत नाईट मारताना, कधी रस्त्यावरची एखादी चांगली मुलगी नवा-याला किंवा मित्राला दाखवताना, कधी पेपर मधली हृदय पिळवटून टाकणारी बातमी वाचताना…
बरेच क्षण आयुष्यातले फक्त आपण एकटेच जगात असतो, आपल्य्पुरते, फक्त आपण. जगाला दिसत असतो आपण मोठ्ठ्या घोळक्यात किंवा भारी गडबडीत. पण त्याच वेळी आपल्या आत आपण एक वेगळाच क्षण जगत असतो, त्याचं आणि आपलं अस काहीतरी private असत.त्यातली खुमारी फक्त आपली असते.
अशा सगळ्या सगळ्या क्षणांमध्ये साथ दिलेल्या अवचित तरळून गेलेल्या मनात घुमत राहिलेल्या या ओळी. कोणत्याही निमित्ताशिवाय कधीही माझ्या भेटीला येवून तो क्षण फक्त माझा करून जाणा-या.

असे असंख्य क्षण माझ्या नावावर करण्यासाठी मी तुमची खूप खूप ऋणी आहे.

अस होत का कधी? जुन्या खुणा बघून?

अस होत का कधी? जुन्या खुणा बघून? शेजारच्या काकांना अचानक खूप म्हातार झालेलं बघून? धुंदीत जगताना गेल्या काळाशी नाळ सांगणा-या एखाद्या खांबावर आपटून?
_________

सूर्य पिवून क्षण क्षण जिंकून दमून भागून दिवस जेव्हा
अलिशान रंगीत संध्याकाळ उशाशी घेऊन कलंडला
तेव्हा उशापायथ्याशी येऊन बसल्या गेल्या दिवसांच्या सावल्या…
काळाचे रंगीत फुटके तुकडे, kaliedoscope मधल्या सारखे
आणि काही फाटकी पानं, जुन्या डायरीतली वा-याने फडफडत आलेली.
पटकन उचलून वास घ्यावा, जोडून पाहावी पूर्ण होते का ती अर्धवट राहीलेली कविता…
हो आणि पाण्यावरचे रंग विरघळत तळाशी बसले हळू हळू आणि
वर आली काही प्रतिबिंब ओथंबलेली; जणू मागच्या जन्मातली,
तो डाव्या खांद्यावरचा तिळ बघून ओळखीचं हसणारी
सगळ सगळ कवटाळून पुन्हा उगवून यावं आणि निसटलेलं बरंच काही
बरोबर घेऊन जगावं म्हटलं तर
ती रंगीत संध्याकाळ डोळ्यापुढे मिट्ट काळोख फासून त्याच काळोखात हरवून गेली

आणि शरीराच्या कुठल्याशा भागात असणारी मन नावाची जागा हळवी हळवी होत रात्रभर ठसठसत राहिली.

janlokpaal…aani mi

हात पाय नाक डोळे नसलेला एक प्राणी जंगलात शिरला
डोक्याच्या जागी एक भला मोठा पोकळ बुडबुडा, संतापाने भरलेला
शब्दहीन आक्रोशाचा लोट निव्वळ दिसत होता
पाय फुटलेल्या वाटांवरून दिशाहीन वाहत होता
डोक्यावर त्याच्या कुणा संताची पालखी होती
गडबडलेल्या वनराजाला शिकार हि नवखी होती
सावज टप्प्यात असून सुद्धा झेप त्याची पोचत नव्हती
कोल्हया लांडग्यांची नख सुद्धा गोळ्याला त्या डाचत नव्हती
गुहेमध्ये जाऊन त्याने काही वर्ष चाळली
काळ थोडा मागे करून युग थोडी पाहिली
किडे मुंग्या हरणं ससे चिरडलेली अनेक मनं
इतिहासाच्या पुस्तकातली रक्तबंबाळ किती पानं
पुस्तकात वेदनेचा चेहरा नव्हता कुठेच छापला
सनावल्यांच्या गर्दीमध्ये इतिहास आमचा तेव्हाच फसला
काही चुका गाळ्ल्या तरी गाळ तसा बराच होता
पालखीतल्या संताचा चेहरा बराच खरा होता
वनराजाची आता कसोटी वेसण त्याला घालायचीय
शिकार मात्र या वेळी रक्ताशिवाय करायचीय..